Ano ang ether (ETH)?

Ano ang ether?

Ether (ETH) ay ang built-in na currency na ginagamit sa Ethereum network.

Katulad ng bitcoin (BTC), maituturing ito na isang digital asset na ginagamit para mag-imbak at/o maglipat ng halaga sa blockchain.

Pero ang pangunahing gamit ng ether ay para sa pag-compute ng smart contracts at decentralized applications (dApps) sa Ethereum network.

Kung sino man ang gustong magtayo ng software sa Ethereum, kailangan nilang magbayad ng computing power gamit ang ether (ETH).

Kailangan ng isang Ethereum node na i-execute ang isang transaction sa network at hindi 'yun gagawin nang libre. Walang ETH, wala ka talagang magagawa sa Ethereum.

Ginawa ito by design para solusyonan ang isa sa pinakamalaking isyu sa isang Turing-complete machine: ang halting problem.

Habang ang isang Turing-complete machine ay astig sa kakayahan nitong mag-process ng kahit anong computation na ibato mo, hindi nito alam kailan titigil sa pag-calculate kung hindi mo sasabihin.

So, kung ang isang app ay na-program para tumakbo sa isang infinite loop, tatakbo ang app na 'yan magpakailanman. Ang ganitong senaryo ay magdudulot ng malalaking problema o maaaring i-pause pa ang Ethereum network!

Para maiwasan ang mga bad actors sa pagtakbo ng codes na may infinite loops o pag-spam sa network gamit ang computation-heavy contracts, ipinapataw ng Ethereum ang transaction fees (na binabayaran gamit ang ETH) upang patakbuhin ang smart contracts.

Ang requirement na ito ay ginagawang susi ang ether sa pagkontrol ng demand para sa computational resources sa Ethereum network.

Parang gasolina sa isang race car. Walang gas, hindi tatakbo ang kotse. At habang lumalaki ang kotse o mas malakas mong i-push ang kotse na magpatakbo, mas maraming fuel ang kailangan para mapanatili ang bilis at maabot ang finish line.

Kapag naubos ang gas, titigil ang kotse, parang isang application kapag naubusan ng ether.

Ano ang gas?

Ang terminong “gas” ay nilikha para i-differentiate ang halaga ng ether (ETH) at ang computational cost ng paggamit sa Ethereum’s virtual machine (EVM).

Gas ang paraan ng Ethereum network sa pag-measure ng computational effort na kailangan para i-execute ang transactions.

Tinawag itong gas dahil katulad sa kotse na kailangan ng gasolina para gumana, kailangan ng Ethereum network ng gas para magpatuloy sa pag-operate.

Halimbawa, ang pagpapadala ng 1 ETH mula kay Person A papunta kay Person B ay maaaring mangailangan ng 21,000 gas units. Ang mga mas komplikadong transactions, tulad ng minting ng isang NFT, ay maaaring humingi ng 2,000,000 gas o mas mataas pa.

Ibig sabihin ang gas mismo ay hindi ang iyong transaction fee.

Ang gas ay isang unit na ginagamit para imemeasure ang computational effort na kailangan upang magawa ang specific na actions sa Ethereum’s blockchain. Ang transaction fee ay may kasamang iba pang factors tulad ng base fees at priority fees.

Ang gas ay hindi rin ETH.

Ang presyo ng 1 gas unit ay tumataas kapag busy ang Ethereum’s network at bumababa kapag off-peak hours.

Ang dami ng “gas” na kailangan ay natutukoy sa pamamagitan ng supply ng mining capacity at demand para sa transactions na kailangang iproseso. Dahil maaaring tanggihan ng mga miners na iproseso ang transactions kung masyadong mababa ang gas price, kailangan ang gas price ay sapat na mataas para lumampas sa cost ng computational power na kinakailangan para ma-proseso ang mga transactions na ito.

Halimbawa, tumataas ang presyo ng 1 ETH kapag maraming tao biglang gustong bumili ng NFTs at bumababa kapag may nag-tweet ng kontrobersyal tungkol sa usefulness ng Ethereum.

Pero ang gas AY naka-precio sa ETH.

Gas price ay ang dami ng ETH na kinakailangan para bayaran ang isang unit ng gas.

Kung ang isang unit ng gas ay naka-price sa 0.000000015 ETH, ang iyong transaction na nangangailangan ng 21,000 units ay kailangan ng at least 0.000315 ETH para makapasa.

Whoa. 'Yan ay MARAMING decimals at sobrang liit ng ETH!

Ganyan din ang nararamdaman ng iba.

Enter giga-wei or gwei.

Gwei ay kumakatawan sa isang fraction ng 1 ETH.

Katulad ng cents sa isang dollar, ang wei ang pinakamaliit na denominasyon ng ETH. Ang Gigawei ay katumbas ng 1,000,000,000 wei o 0.000000001 ETH.

May iba pang paraan para i-denominate ang ETH, pero ang gwei ang mas karaniwang ginagamit sa mga ETH users.

Sa halimbawa sa itaas, sa halip na sabihing ang gas price ay nasa 0.000000015 ETH, pwede mo na lang sabihin na ang gas price ay 15 Gwei.

Mas “gwei” na maginhawa!

Paano kinakalkula ang gas fee?

Siyempre, ang transaction fee ay hindi lang naglalaman ng gas at gas prices. Kasama rin dito ang BASE FEE, na ito ang presyo na kailangan para mailagay ang isang gas unit sa Ethereum’s block.

Ang base fees ay natutukoy sa mga blocks bago ito. Ang base fee ay maaaring tumaas ng hanggang 12.5% bawat block kung ang transactions ng nakaraang block ay gumamit ng mas maraming gas kaysa sa target block size na inilaan.

Pero hindi ka lang nagbabayad para sa serbisyo. Kailangan mo ring magbigay ng tip!

Tandaan na ang mga miners ay tumatanggap ng block rewards kahit ano pa ang laman ng isang Ethereum block.

Para hikayatin sila na i-compute sa iyong transaction at idagdag ito sa blockchain, maaari kang magdagdag ng PRIORITY FEE (o TIP) kada gas unit kapag nag-input ka ng transaction details.

At akala mo demanding ang mga Uber Eats drivers.

Sa puntong ito, ang iyong minimum na transaction fee ay magmumukhang ganito:

Tx fee = (gas units the transaction requires) x (gas price at least equal to the base fee + tip)

Pero paano kung nag-execute ka ng isang uncommon transaction na nangangailangan ng mas maraming gas kaysa sa inaakala mo? Magbabayad ka ng mas malaki kaysa sa una mong akala!

Kaya karaniwan na ang mga users ay nagdadagdag ng gas limit sa kanilang input.

Sa ating fuel example, ang budgeting para sa isang road trip (pag-execute ng isang transaction) ay nangangahulugang pag-isipan ang presyo ng fuel (gas price) pati na rin ang maximum gallons na sa tingin mo ay kakailanganin sa road trip (gas limit).

“Gas Limit” ay ang maximum number ng gas units na handa mong bayaran para sa pag-execute ng iyong transaction.

Ang paggamit ng gas limit ay nagsisiguro na hindi ka aksidenteng gumastos ng higit sa iyong budget. Protektado ka mula sa faulty contract code na biglang nangangailangan ng mas maraming gas.

Bilang alternatibo, ang mga users ay may opsyon na mag-set ng MAX FEE LIMIT para sabihin sa network ang maximum gwei na handa mong gastusin sa iyong transaction.

Huwag kang maging masyadong kuripot sa iyong Gas at Max Limits! Gagamitin lang ng mga miners ang sapat na gas at gwei para patakbuhin ang transaction at isauli sa’yo ang natitira.

Pero kung ang transaction ay umabot sa Gas o Max Limit at "naubusan ng gas" bago ito ma-execute, mabibigo ang transaction at mawawala ang gas na nagamit na ng mga miners.

‘Yon ay magiging…”gwei” masyadong sayang.

Kasama ang Gas Limits, ang ating bagong minimum na formula para sa transaction fee ay magiging ganito:

Tx Fee = (Gas Limit) * (Base fee + Tip)

Sabihin natin na si Person A ay nagpapadala ng 1 ETH kay Person B.

Ang simpleng transaction na ito ay nangangailangan lang ng 21,000 gas pero marami ang nag-swap ng ERC-20 tokens kaya ang kasalukuyang base fee ay 300 gwei. Nagpasya si Person A na mag-tip ng 20 gwei para masigurong maipadala ang 2 ETH.

Gamit ang formula sa itaas, ang transaction fee ni Person A ay:

(21,000) x (300 + 20) = 6,720,000 gwei o 0.00672 ETH

Yan ay mga $18.84 para maglipat ng 1 ETH (~$3,000)!

Ang $18.84 ay maaaring medyo mahal pa rin para sa ilan. Buti na lang, may mga hakbang para mapababa ang transaction fees.

Ang pag-switch ng Ethereum sa Proof-of-Stake (PoS) consensus algorithm, halimbawa, ay magbabawas sa computational requirements bawat transaction.

May ilang Layer 2 scaling solutions din na nangangako na magpapagaan sa network load sa pamamagitan ng pag-compute off-chain.

Ang karamihan ng mga wallets at platforms ay awtomatikong nakaka-estimate ng gas at gas prices para sa iyong transactions.

Pero kung gusto mong i-practice ang iyong transaction fee computing skills, tiyak na gusto mong tingnan ang cheat sheet na ito!

Gas	Unit ng measurement para sa computational effort na kailangan ng miners para i-execute ang iyong transaction at i-record ito sa Ethereum’s blockchain.
Block/Base Fee	Ang minimum na dami ng gas na kailangan para mailagay ang transaction sa pinakahuling Ethereum block. Ang base fees ay “burnt” sa pagtatapos ng bawat transaction.
Gwei	Short para sa gigawei, isang pangalan para sa isang fraction ng 1 ETH na kailangan mong bayaran para sa transaction fees. 1 Gwei = 0.000000001 ETH Hal: Kung nagpapadala ka ng 1 ETH at ang iyong total transaction fee ay 4230000 gwei (0.00423 ETH), kailangan mong magpadala ng 1.00423 ETH para matagumpay na maisagawa ang iyong transaction.
Gas Price	Ang dami ng gwei na handa mong bayaran para sa isang unit ng gas.
Gas Limit	Ang maximum na dami ng gas units na handa mong bayaran para i-execute ang iyong transaction. Maaari mong i-adjust kung gaano karaming gas ang gusto mong gastusin pero ang pag-set ng gas limit na mas mababa kaysa sa total gas na kailangan ay magreresulta sa iyong transaction na “nauubusan ng gas” at mabibigo. Ang iba’t-ibang uri ng transactions ay mangangailangan ng iba’t-ibang minimum na dami ng gas para makumpleto.
Max fee	Ang maximum na cost (sa gwei) na handa mong gastusin sa iyong transaction. Pagkatapos ma-deduct ang aktwal na fees at tip, ang natitira mula sa max fee ay ibabalik sa transaction sender. Tulad sa gas limits, ang pag-set ng max fee na mas mababa kaysa sa aktwal na fee na kailangan ay magreresulta sa isang failed na transaction.
Priority Fee/Tip	Isang karagdagang bayad na ibinabayad mo sa mga miners para isama/prioritize ang iyong transaction sa blockchain.
Gas burn	Kapag nagbabayad ang users para sa kanilang transactions, ang kanilang base gas fee ay na-destroy (permanently removed from circulation) ng protocol.
Transaction fee formula	(Gas Limit) x (Base Fee + Tip)