This article has been translated from English to Tagalog.
Ethereum ay isang decentralized, open-source, at distributed computing platform na nag-e-enable ng paggawa ng smart contracts at decentralized applications, na kilala rin bilang dapps.
Ang Ethereum, o ang Ethereum Virtual Machine (EVM), ay isang pagtatangka na bumuo ng bagong bersyon ng internet:
- Isang internet kung saan built-in na ang pera at payments.
- Isang internet kung saan pwedeng magkaroon ng ownership ang users sa kanilang data at hindi ka nanakawan ng iyong apps.
- Isang internet na kung saan lahat ay may access sa open financial system.
- Isang internet na itinayo sa neutral, open-access infrastructure na hindi kontrolado ng kahit anong kumpanya o tao.
Sa halip na mga centralized hubs (o private companies) na kumokontrol sa napakaraming personal na data, ang Ethereum ay idinisenyo para makagawa ng mas decentralized na information networks sa pamamagitan ng distributed nodes at Ethereum wallets.
Ang ideya para sa Ethereum ay nadevelop noong 2013 ni Vitalik Buterin, isang computer programmer at contributor sa Bitcoin Magazine.
Siya ay nag-advocate para sa mas maraming functionality sa Bitcoin blockchain para mas mapadali ang paggawa ng applications para sa developers.
Nang makaharap siya ng resistance mula sa Bitcoin community, dinevelop niya ang framework para sa Ethereum, bumuo ng team, at inilathala ang Ethereum whitepaper.
Matapos ang isang pre-sale para makalikom ng pondo para sa pagdevelop ng Ethereum Virtual Machine, naging live ang network noong July 30, 2015.
Kung ang internet ay parang isang malawak na highway, ang kasalukuyang sistema ay may kakaunti lang na on- at off-ramps. Ang mga existing ramps na ito ay kontrolado rin ng isang uri ng toll, na maaaring umiiral bilang aktuwal na bayarin o mga gastos na nangangailangan ng mga user na magbayad sa anyo ng pagsuko ng personal o financial na data.
Ang layunin ng isang decentralized internet ay bigyan ang mga tao ng kontrol sa kanilang impormasyon, paganahin ang mga censorship-resistant na teknolohiya (mula sa financial applications na nasa labas ng corporations o governments, hanggang sa mas mabubuting election technologies, hanggang sa forms ng gaming at data storage na hindi naka-store sa centralized servers), at alisin ang pangangailangan/gastos ng third parties.
Ang isang decentralized internet ay pumapalit sa malalaking centralized gatekeepers na kumokontrol sa daloy ng impormasyon, gamit ang internet operating infrastructure na kumakalat sa buong mundo.
Sa madaling salita, ang isang decentralized internet ay nagbibigay ng mas maraming on-ramps at off-ramps, na ginagawang mas secure at mas demokratiko ang internet.
Ang Ethereum ay tumutulong na makamit ang bisyon ng decentralized computing sa dalawang paraan.
Ang unang paraan ay ang paglikha ng distributed system ng nodes, na nangyayari kapag ang isang computer o miner ay sumali sa Ethereum blockchain — at kahit sino, na may sapat na computing power, ay pwedeng maging node, na ginagawa ang Ethereum na isang permissionless blockchain.
Ang node ay anumang makina na naglalaman ng kopya ng blockchain. Habang mas maraming nodes ang umiiral, mas nagiging resilient ang Ethereum sa mga security breaches at outages.
Ang malawak na distribusyon ng network ay nagbibigay-daan sa mga developers na gumawa ng decentralized applications gamit ang open-source smart contracts, na siyang pangalawang paraan na ang Ethereum ay nag-e-enable ng digital decentralization.
Ang isang smart contract ay karaniwang isang computer program na gumagawa ng transaksyon pagkatapos matugunan ang isang serye ng mga requirements.
Karamihan sa mga Ethereum apps ay nakasulat gamit ang Solidity language (mayroon ding iba pang Ethereum-specific languages).
Tatlong Popular na Gamit para sa Ethereum
May tatlong pangunahing gamit na lumilitaw para sa Ethereum: Bilang isang platform para sa initial coin offerings (ICOs), bilang paraan para lumikha ng ERC20 tokens, at bilang paraan para lumikha ng ERC271.
ICOs:
Ang initial coin offering ay kahalintulad sa kapag ang isang tradisyonal na kumpanya ay naglulunsad ng initial public offering (IPO) para makalikom ng kapital upang lumago.
Sa kaso ng isang ICO, isang tao o grupo ng mga tao ang nagsasama-sama, gumagawa ng website o whitepaper na nagpapaliwanag ng isang proyekto, at pagkatapos ay naglulunsad ng coin o token sale.
Habang ang ICO boom ng 2017 ay nakatulong sa mabilis na pag-akyat ng merkado ng cryptocurrency at nakatulong sa paglulunsad ng maraming bago at kawili-wiling proyekto, ang mekanismo ng pagpopondo ng ICO ay ginamit din upang makalikom ng pondo para sa mga proyekto na hindi sapat na nadevelop para magtagumpay, at/o mga peke.
Sa maraming mga kaso, ang ilan sa daan-daang ICOs na nailunsad sa nakalipas na dalawang taon ay nailunsad sa Ethereum.
Parang paradox of success, sobrang galing ng Ethereum developers sa pagtayo ng paraan para makapag-launch ng decentralized projects na walang oversight o gatekeeper, na maraming proyekto ang nag-take advantage sa sistema at ng pangkalahatang kasayahan tungkol sa paglikom ng pera sa crypto space.
Gayunpaman, sa kabila ng overdone ICO boom, ang kakayahan na mabilis na makalikha at maglunsad ng proyekto nang hindi kinakailangang makalikom ng kapital sa pamamagitan ng tradisyunal na mga channel ay nakatulong sa maraming talagang makabago at kawili-wiling proyekto na makasimula.
ERC20 Tokens
Ang ERC20 token ay isang digital unit ng account na lubos na maipagpapalit sa ibang unit ng parehong sistema.
Sa ibang salita, ang ERC20 tokens ay idinisenyo upang maging fungible. Ang aspect na ito ng fungibility ay nagbibigay-daan sa mga tokens na maipagpalitan pabalik-balik, katulad ng dolyar na maipagpapalit sa dolyar, o euros na maipagpapalit sa ibang euros.
Ang paglikha ng ERC20 standard ay talagang mahalagang bahagi ng infrastructure dahil nagbibigay-daan ito sa mga cryptocurrency projects na mag-interoperate sa isang kahulugan.
Halimbawa, ang 0x Protocol, na itinayo ayon sa ERC20 standards, ay gumagawa ng mga decentralized exchanges, na magpapahintulot sa iba pang ERC20 token projects na mag-exchange ng tokens at iba pang anyo ng value.
Bukod sa infrastructure layer, ang ERC20 standard din ay nangangahulugang ang mga indibidwal na token projects ay makapagbubuo ng independent token economies.
Sa mahabang panahon, ang mga well-conceived at well-executed na token economies ay magbibigay-daan sa mga proyekto na suportahan ang kanilang sarili at magpatuloy ng paglago at paggamit.
Sa ngayon, ang mga token economies ay umuusbong sa paligid ng mga bagong paraan ng pagbabahagi ng digital na data, mga bagong paraan ng pagkontrol ng personal na pagkakakilanlan, futures markets, at lahat ng uri ng mga kawili-wiling ideya na ginagawang posible ng ERC20.
ERC721 Tokens
Sa kabilang dulo ng spectrum ng ERC20 tokens, ay ang mga tokens na nasa ilalim ng ERC271 standard.
Sa halip na maging fungible, o madaling ma-convert sa iba, ang ERC271 tokens ay non-fungible.
Ang pagkakaroon ng kakayahang lumikha at mag-distribute ng non-fungible tokens ay nagbubukas ng potensyal na gamitin ang ERC271 tokens para lumikha ng collectibles o tokenize (o gawing digital representation) ng kahit anong unique at mahalaga.
Puwede itong mag-range mula sa artwork hanggang sa koleksyon ng baseball cards.
Ang non-fungible token model ay isang umuusbong na larangan pa rin, ngunit may mga interesanteng proyekto na nade-develop para tuklasin ang posibilidad ng paggamit ng ERC271 bilang paraan upang masiguro ang digital na ari-arian at mga karapatan, na maaaring humantong sa mga applications na lagpas sa kasalukuyang paggamit ng cryptocurrency.
Ang mga potensyal na applications ay mula sa paglikha ng digital scarcity hanggang sa pagpapagana ng mga bagay tulad ng genetic algorithms, kung saan ang isang natatanging digital na bagay ay maaaring i-pair sa iba pang natatanging digital na mga bagay, na nagreresulta sa mga offspring, na ang linya ng lahi ay maaaring mapatunayan at ma-trace sa pamamagitan ng Ethereum blockchain.
Ether
Tulad ng ibang blockchains, ang Ethereum ay may native cryptocurrency na tinatawag na ether (ETH). ETH ay digital na pera.
Kung narinig mo na ang Bitcoin, ang ETH ay mayroong maraming parehong katangian. Ito ay purely digital, at puwedeng ipadala kahit kanino kahit saan sa mundo instantly.
Ang supply ng ETH ay hindi kontrolado ng anumang gobyerno o kumpanya – ito ay decentralized, at ito ay scarce. Ang mga tao sa buong mundo ay gumagamit ng ETH para sa mga pagbabayad, bilang isang store of value, o bilang collateral.
Habang lumalaki ang Ethereum upang maging isang malaking network, mas maraming Ethereum wallets ang ginagawa upang mag-hold ng ether, na siyang currency ng Ethereum blockchain.
Ang pangunahing halaga ng Ether ay ito ang native token sa Ethereum blockchain. Tulad ng sa Bitcoin blockchain, ang mga transaksyon sa Ethereum blockchain ay may kasamang gastos.
Ang transaction cost sa Ethereum, na kilala bilang gas, ay binabayaran sa ether.
Ang Ethereum ay kasalukuyang gumagamit ng proof-of-work, na tulad ng Bitcoin, ay umaasa sa isang sistema ng pag-validate ng mga transaksyon sa blockchain at paglikha ng mga bagong coins sa pamamagitan ng mahirap na computation.
Habang ang proseso ng proof-of-work ay nagiging mas mahirap, magkakailangan ng mas maraming resources upang makapag-ambag sa network.
Para sa Bitcoin, gumagana ang sistemang ito dahil may nakatakdang supply ng 21 million coins. Sa Ethereum, walang nakatakdang supply, kaya't ang proof-of-work at matinding computation ay maaaring hindi gaanong makatwiran.
Sa halip, ang Ethereum community ay susubukang lumipat sa isang proof-of-stake system, na isang paraan ng paggamit ng distributed consensus (sa halip na mining) para kumpirmahin ang mga transaksyon at panatilihing umaabante ang blockchain.
Ang currency ng Ethereum blockchain na ether ay kasalukuyang nasa ikalawang pwesto ayon sa cryptocurrency market capitalization, at halos 111 million ether ang nasa circulating supply.