Ano ang Blockchain?

What’s a blockchain?

Ang “blockchain” o “blockchain technology” ay isang bagong paraan ng pagre-record ng data sa internet na halos imposible o sobrang hirap baguhin ang data kapag naitala na ito.

Nakadepende ang Bitcoin at iba pang cryptocurrencies sa blockchain technology para gumana. Para maintindihan ang cryptocurrencies, kailangan mong intindihin ang blockchain.

Ang blockchain ay isang decentralized database sa isang peer-to-peer (P2P) network na pwedeng makita ng publiko, in real-time.

Basically, ito ang taga-bilang kung sino ang may ari ng alin.

Karamihan sa mga normal na databases ay may isang taong namumuno na pwedeng magsulat o magbago ng entries. Ibang klase ang blockchain kasi walang namumuno.

Kahit sino ay pwedeng magdagdag ng bagong entries basta't nasusunod ang lahat ng predetermined rules. Pero pag nadagdag na ang bagong data sa database, hindi na ito mababago.

Isipin mo na lang ang blockchain bilang database na nag-iimbak ng impormasyon sa ibang paraan kumpara sa karaniwang database.

Sa lesson na ito, ipapaliwanag ko kung ano ang blockchain, paano ito gumagana, at bakit ito espesyal.

What is a blockchain?

Sa pinakasimpleng termino, ang blockchain ay isang espesyal na uri ng database, paraan ng pag-iimbak ng digital na impormasyon o “data” sa maraming mga computer na halos imposible mabago.

Ang uri ng data na naitala sa blockchain ay pwedeng magkaanyo ng kahit ano depende sa uri ng blockchain.

Ang pinakasikat na gamit nito ay ang pag-record ng kasaysayan ng cryptocurrency transactions.

Halimbawa, ang blockchain ng Bitcoin ay nagse-save ng mga detalye tungkol sa isang transaksyon tulad ng receiver’s address, sender’s address, the amount of bitcoins (BTC), at kailan ito nangyari (kilala bilang “timestamp”).

Ang espesyal dito ay kung paano nito inaayos ang data na nakaimbak.

Ang data sa isang blockchain ay naiimbak sa “blocks“.

Ang mga blocks na ito ay idinadagdag ayon sa set ng special rules (tinatawag na “consensus mechanism”).

Ang mga blocks na ito ay magkakadugtong sa isang linear na chronological order… na lumilikha ng “chain of blocks” o “blockchain“.

Ang koleksyon ng mga blocks (na naglalaman ng data) na magkakadugtong sa isang specific order ay kumakatawan sa istruktura ng isang blockchain.

Ang bawat block ay gumagamit ng dalawang bagay para ma-“link” o ma-“chain” sa isa't isa:

1. Isang hash: Ito ay isang natatanging string ng mga letra at numero na ginagamit para i-summarize ANG LAHAT ng data na nakapaloob sa isang block. Kung ang data sa block ay nagbago, magbabago rin ang hash.
2. Isang hash ng nakaraang block. Sa tuwing may bagong block na idinadagdag sa blockchain, naglalaman din ito ng hash ng nakaraang block bilang bahagi ng sariling data nito. Basically, hindi makakabuo ang isang block ng sarili nitong hash nang hindi kasama ang hash ng block na nauna rito. Ito ang lumilikha ng “chain”.

Kapag ang isang block ay nagawa, isang hash ang nagagenerate. Ang hash ng block ay parang numerical “fingerprint” na kumikilala sa block at sa mga nilalaman nito.

Kung hindi ka pamilyar sa isang “hash”, please basahin ang aking “Beginner’s Guide to Hashing“.

Dahil ang hash ay talagang isang natatanging alphanumeric string na nakakabit sa isang tiyak na block, maaari mong isipin ang hash na ito bilang ID number ng block.

Pero para makabuo ng ID number para sa isang block, kailangan nito ang ID ng nakaraang block bilang isang “ingredient”. Kung hindi, hindi makakabuo ang block ng sariling block ID nito.

Dahil ang mga blocks ay nagbubuo ng “sa tuktok ng isa't isa”, mas gusto kong isipin ang blockchain sa isang vertical na anyo tulad ng isang tore ng mga blocks.

Pero para makatipid sa space, isipin na lang natin na i-rotate ang blockchain sa ating mga isipan at tingnan ito sa isang horizontal na anyo tulad ng isang hilera na tower...

O parang tren...

Kaya ang hitsura ng blockchain ay ganito:

Makikita mo, bawat block ay may kasamang reference sa block na nauna sa kanya, at pwede mong sundan ang mga link pabalik mula sa pinaka-recent na block hanggang sa pinaka-unang block (kilala bilang “Genesis Block”).

Dahil chronologically na magkakaugnay ang mga blocks, ang blockchain ay “append-only“, ibig sabihin, pwedeng magdagdag ng bagong data pero ang existing data ay HINDI pwedeng baguhin o burahin. Kaya sa blockchain, pwede kang magdagdag ng bagong blocks, pero kapag ang block na iyon ay nadagdag na, ito ay permanent. 

Ang natatanging paraan ng pagkaka-link ng mga blocks ay nangangahulugang ang pagbabago sa isang block ay mangangailangan ng pagbabago sa lahat ng nakaraang mga block rin. Ginagawa nitong (halos) imposible na baguhin ang dati nang naisulat na data.

Halimbawa, tingnan natin muli ang mas maagang imahe kung saan ang hash ay gumaganap bilang isang ID number ng block.

Ang blockchain na ito ay may “length” na 102 blocks. O mas tamang sabihin, ito ay may “block height” na 102 blocks.

Ang hash ng Block #101 ay kasama ang hash ng Block #100.

Kapag isang bahagi ng Block #100 ay binago, magbabago ang hash ng Block #100 at magdudulot ng pagbabago sa hash ng Block #101 at iba pa, hanggang sa Block #102.

Ang bawat block pagkatapos ng Block #100 ay made-devalidate. Ang disenyo na ito ay pumipigil sa sinuman na baguhin ang isang block kapag ito ay bahagi na ng blockchain nang hindi muling binubuo ang blockchain.

Ang impormasyon sa isang blockchain ay kilala bilang “immutable”. Ang ibig sabihin ng immutability ay ang impormasyon ay tamper-resistant. Mahirap itong baguhin.

Kapag ang isang block ay nadagdag na sa blockchain, ang impormasyon na nakapaloob sa block ay visible sa lahat ng nasa network.

Ang blockchain ay distributed sa isang P2P network. Ibig sabihin nito, walang isa lang na tao o institusyon ang may control ng network. Sa halip, ang mga computer mula sa buong mundo, na tinatawag na “nodes,” ay nagtutulungan para panatilihing updated at accurate ang blockchain.

Kaya mahirap baguhin ang data kapag naitala na sa blockchain.

Para mabago ang data at para ang binagong blockchain ay maging “opisyal” na kopya ng blockchain, kailangan mong baguhin ang iyong kopya ng blockchain na naka-store sa iyong computer AT kailangan ding i-update ng higit sa kalahati ng lahat ng nodes sa Bitcoin network ang kanila rin.

Sabihin na lang natin na halos imposible ito.

Paano ginagamit ng Bitcoin ang blockchain?

Ang Bitcoin ang unang crypto na matagumpay na nagpatupad ng blockchain technology.

Kung walang internet, wala rin Kardashians. At kung walang blockchain, wala rin Bitcoin.

Ang konsepto ng paggamit ng blockchain para i-record ang transactions ay nilikha para maging posible ang Bitcoin.

Minsan ang blockchain ay dinidescribe bilang “ang blockchain,”

Pero wala talagang iisang blockchain.

Maaring gamitin ang blockchain technology sa iba't ibang aplikasyon kaya mayroong maraming iba’t ibang blockchain na dinevelop ng iba’t ibang entidad o organisasyon.

Halimbawa, ang “blockchain ng Bitcoin” ay sariling aplikasyon ng blockchain technology. Na iba sa “blockchain ng Ethereum” (na isa pang crypto).

Ang blockchain ay solusyon ni Satoshi Nakamoto sa dalawang problema:

1. Sa online network kung saan ang mga miyembro ay pwedeng magpadala ng digital na pera sa isa’t isa, paano mo masisigurado na hindi dinodoble ng iba ang kanilang pera? Sa madaling salita, paano makakasiguro ang isang recipient ng digital na pera na ang perang ipinadala sa kanila ay hindi sabay na ipinadala sa iba pa?
2. Sa peer-to-peer network kung saan ang mga miyembro ay hindi magkakakilala at HINDI nagtitiwala sa isa’t isa, paano makakasama-sama ang mga miyembro na magkasundo sa isang partikular na katotohanan? Sa madaling salita, paano makakarating ang mga total strangers sa isang kasunduan nang hindi umaasa sa isang pinagkakatiwalaang third party o sentralisadong entidad?

Ang blockchain ng Bitcoin ay nagtatala ng pag-aari ng lahat ng bitcoin (BTC). Tinitiyak nito na alam ng lahat kung aling bitcoins ang pag-aari ng kanino.

Tulad ng binanggit ko kanina, ang blockchain ay isang “chain of blocks”.

Bawat isa sa mga “blocks” na ito ay naglalaman ng data.

Sa kaso ng Bitcoin, ang bawat “block” ay naglalaman ng data tungkol sa mga transaksyon, na kumakatawan sa paglipat ng bitcoin mula sa isang address papunta sa iba.

Ang “block” ay isang batch lang ng bagong nakumpirmang mga transaksyon.

Habang ang mga transaksyon ay nagaganap sa network, ang data ng transaksyon ay pinagsasama-sama sa “blocks” at idinadagdag sa chronological order sa patuloy na chain ng “blocks” ng network.

Kung iisipin mo ang blockchain bilang isang “libro” na nag-iimbak ng tala ng bawat transaksyon na naganap sa Bitcoin network, ang block ay parang “pahina” na idinadagdag sa “aklat” na ito tuwing ang mga bitcoins ay inililipat mula sa isang address papunta sa iba.

Dahil ang uri ng impormasyon na inirerekord ng blockchain ng Bitcoin ay transaksyon, madalas mong makikita o maririnig ang blockchain ng Bitcoin na inilalarawan bilang isang “decentralized distributed ledger“.

Medyo teknikal ito, pero madali nating maibabahagi ito:

• Ang ledger ay isang sunud-sunod na tala ng mga transaksyon. Ito ay salitang ginagamit ng mga accountant at bookkeepers.
• Ang distributed ledger ay isang ledger na kinokopya at ibinabahagi sa maraming mga kalahok.
• Ang decentralized ledger ay isang distributed ledger kung saan walang iisang awtoridad na may kakayahang kontrolin kung ano ang isinusulat sa ibinahaging ledger.

Ginagamit ng Bitcoin network ang blockchain bilang isang ledger para ayusin ang kasaysayan ng lahat ng transaksyon na naganap sa pagitan ng mga Bitcoin addresses. Ang ledger na ito ay pampublikong nakikita, na nagpapahintulot sa sinuman na i-verify na hindi ito napalitan.

Ang bawat Bitcoin node ay nag-iimbak ng buong kopya ng blockchain, at ang mga nodes ay nagkokomunikasyon sa isa’t isa para masigurado na lahat ay up to date sa pinakabagong pagbabago sa blockchain.

Kapag may bagong transaksyon na inere-broadcast, o may bagong block na idinagdag sa blockchain, ang mga nodes ay nirirelay ang impormasyon na iyon sa ibang nodes.

Ang mga nodes ay hindi umaasa sa mga trusted third parties para sabihin sa kanila kung ang mga transaksyon ay valid o hindi. Sa halip, sila mismo ang independent na nagva-validate ng mga bagong transaksyon gamit ang mga rules ng Bitcoin network.

Karamihan sa mga nodes ay dapat sumang-ayon sa bawat transaksyon bago ito maidagdag sa blockchain. Ibig sabihin nito, walang iisang tao o computer ang pwedeng gumawa ng pagbabago sa blockchain nang walang consensus mula sa network.

Si Satoshi Nakamoto ay hindi talaga ginamit ang salitang “blockchain”. Sa kanyang white paper, ang salitang “block” ay ginamit ng 67 beses, at ang salitang “chain” ay ginamit ng 27 beses, pero “blockchain” at “block chain” ay hindi kailanman lumitaw.

Ano ang pagkakaiba ng blockchain at Bitcoin?

Dahil ang blockchain at Bitcoin ay sabay na naimbento, madalas silang nababanggit na magkasama, pero ang Bitcoin ay HINDI blockchain.

Ang blockchain ay ang underlying technology ng Bitcoin. Ito ang nagbibigay-daan sa Bitcoin (at iba pang cryptocurrencies) na maging posible.

Isipin ang Bitcoin bilang inspirasyon para sa blockchain.

Nang unang inilabas ang Bitcoin noong 2009, ito ang unang gumaganang halimbawa ng isang blockchain na ginagamit sa totoong mundo.

Ang paggamit ng blockchain ay nagpapahintulot sa Bitcoin na magtala ng lahat ng transaksyon nang hindi kailangan ng third party.

Ang Bitcoin ay hindi magiging posible kung walang blockchain technology, pero magkaibang magkaiba sila.

Habang ang Bitcoin ay nauna, ngayon ay marami na ring iba pang cryptocurrencies na may sariling blockchains.

Ang iba pang halimbawa ng mga blockchain ay ang Ethereum, Binance Smart Chain, Cardano, Cosmos, Solana, Polkadot, at Avalanche.

Ano ang pagkakaiba ng blockchain at distributed ledger?

Madalas na ginagamit na magkasingkahulugan ang mga salitang “blockchain” at “distributed ledger” pero hindi sila magkapareho.

Ang blockchain ay nakatuon sa kung paano inaayos at pinagdugtong ang data. Partikular, ang data ay iniimbak sa “blocks” at pagkatapos ang mga blocks ay “chained” sa chronological order.

Ang distributed ledger o kung ano ang tinatawag ding “Distributed Ledger Technology” (DLT) ay nakatuon sa pagbabahagi ng ledger sa lahat ng mga miyembro (“nodes”) ng network.

Ang ledger ay hindi naninirahan sa isang lugar. Ito ay kinokopya sa mga nodes na geographically distributed sa buong mundo.

Ang mga distributed ledgers ay hindi kailangang maging blockchain para maging itinuturing na “distributed”. Iyon ay dahil ang isang distributed ledger ay hindi kailangang ang data nito ay inayos sa blocks.

Kailangan lang itong ibahagi kasama ng ibang mga computer sa buong network. Ibig sabihin nito, ang ledger ay hindi na umiiral sa isang central location (sa isang centralized “server”) pero sa halip, ay “distributed” sa maraming mga lokasyon.

Ang blockchain ay itinuturing na isang uri ng DLT. Isa lang ito sa mga uri ng distributed ledger. Kaya ang bawat blockchain ay isang DLT, pero hindi lahat ng DLTs ay blockchains.

Tulad ng bawat iPhone ay isang smartphone, hindi lahat ng smartphones ay iPhones. O bawat Kardashian ay isang influencer, pero hindi lahat ng influencers ay Kardashians.😂